<strong>UOPŠTENO O MULTIPLA SKLEROZI</strong>

Multipla skleroza, ili skraćeno MS, je jedno najčešćih autoimunih zapaljenskih oboljenja CNS (centralnog nervnog sistema) koji se satoji iz dva dela: mozga i kičmene moždine. Funkcionisanje CNS-a zavisi od stalnog i dovoljnog protoka nervnih impulsa što osigurava normalno funkcionisanje celog organizma. MS napada aksone, dugačke produžetke nervne ćelije koje povezuju različite delove nervnog sistema, prenoseći informacije i nadražaje između mozga i ciljnih organa npr. očiju, ruku, nogu. Aksoni variraju u dužini od nekoliko centimetara do nekoliko desetina centimetara a okruženi su zaštitinim, izolirajućim omotačem koji se zove mijelin. Omotač je belkaste boje, sačinjen od tkiva koje se sastoji od masnoća i belančevina, a omogućava brzo, ravnomerno i efikasno prenošenje nervnih impulsa duž aksona.
Aksone možemo uporediti sa električnim vodovima koji prenose električnu energiju do raznih aparata u  kući. Aksoni, baš kao i električni vodovi moraji imati zaštitini, izolirajući omotač. Bez izolacije, elektricitet iz vodova "curi" i nije ustanju da snabdeva potrošača sa dovoljno energije. Na isti način i u aksonima nastaje kratak spoj. U MS pojedini delovi mijelinskog omotača upalno reaguju i propadaju, te se zbog toga ona smatra upalnom demijelinizacijskom bolešću. Kad je neki deo mijelinskog omotača upaljen i oštećen, prenošenje impulsa je poremećeno, usporeno, isprekidano zbog čega poruke iz mozga dolaze na cilj sa zakašnjenjem, pogrešno ili ih uopšte nema. Ove promene mijelinskog omotača uzrokuju nastanak različitih simptoma MS, kao što su npr. slabost, trnjenje ruke ili noge, smetnje vida. Simptomi MS zavise o mestu napada i jačine upale mijelinskog omotača. To je razlog zašto su simptomi MS toliko različiti i zašto ih je teško predvideti.
<strong>KOD KOGA I NA KOJI NAČIN SE MOŽE JAVITI</strong>

MS je jedna od najčešćih neuroloških bolesti. Samo u izuzetno retkim slučajevima bolest poprima fatalni tok koji joj se pogrešno pripisuje u javnosti. Brojni su bolesnici koji nakon izbijanja prvih simptoma još dugo radno sposobni i većina ih može nastaviti produktivan i srećan život. Od onih kojima je bolest dijagnostifikovana, 75 procenata nikad neće imati potrebu za invalidskim kolicima.
Većini bolesnika simptomi MS se javljaju između 20. i 45. godine života, dok žene oboljevaju dva puta češće nego muškarci. Učestalost bolesti varira u različitim krajevima sveta, pa i unutar jedne zemlje. Bolest je najrasprostranjenija u zemljama smeštenim između 40. i 65. stepena severne geografske širine, izuzetno je retka u tropskim predelima i na Dalekom istoku. Bolest se najčešće javlja  u zemljama sa hladnijom klimom,  (Švedska i Finska - 200 obolelih na 100 000 stanovnika) dok je u zemljama bližim ekvatoru ređa (Sicilija, Kipar - 20 do 40 obolelih na 100 000 stanovnika).

Uprkos velikoj različitosti i nepredvidivosti simptoma, MS ipak pokazuje određene pravilnosti, i većinu bolesnika možemo svrstati u jedan od četiri oblika MS:
1. RELAPSIRAJUĆE – REMITENTNI OBLIK
2. SEKUNDARNO PROGRESIVNI OBLIK
3. PRIMARNO PROGRESIVNI OBLIK
4. PROGRESIVNO RELAPSIRAJUĆI OBLIK

Kod većine bolesnika (85 procenata) bolest započinje kao relapsirajuće-remitentni oblik. Kod tih osoba javljaju se faze pogoršanja odnosno akutni napadi (mahovi, šubovi, egzacerbacije, relapsi) za vreme kojih dolazi do pojave novih simptoma, ili se već postojeći simptomi pogoršavaju. Egzacerbacije nastupaju u vremenu od nekoliko dana, ili 1 do 2 nedelje, traju jedan do tri meseca i praćene su remisijama, razdobljima povlačenja bolesti, u kojima se stanje bolesnika vraća na ono koje je postojalo pre pogoršanja bolesti, ili može zaostati određeno manje oštećenje. Između šubova nema napredovanja bolesti. Frekvencija i ozbiljnost napada je kod svakog bolesnika varijabilna, ali se može smanjiti lečenjem. Egzacerbacije su češće u prvim godinama bolesti, njihovo trajanje je uopšteno duže od početnog napada, sa tendencijom da se vremenom produži. Broj egzacerbacija ne utiče na definitivnu invalidnost. Kod otprilike polovine bolesnika sa ovim oblikom MS, vremenom se razvije u sekundarno progresivni oblik MS.
U sekundarno progresivnom obliku nakon faza pogoršanja ne sledi potpun oporavak, već su vremenom oštećenja sve veća, postoji kontinuirana progresija bolesti sa kratkim razdobljima poboljšanja ili stabilizacije.
U retkim slučajevima, bolest ima primarno progresivni tok, nema faza pogoršanja bolesti, već postoji stalna progresija oštećenja sa gubitkom određenih funkcija ili sposobnosti.
U progresivno-relapsirajućem obliku bolest se progresivno pogoršava od samog početka, ali još uvek ima veća, akutna pogoršanja, sa ili bez oporavka na stupanja pre relapsa. Između šubova bolest kontinuirano napreduje.
Bolest može imati i benigni (dobroćudni) tok sa izolovanim napadima bolesti, bez trajnih oštećenja i nakon 15 godina trajanja bolesti. Oko 15 procenata bolesnika ima ovaj oblik MS, no takvu dijagnozu je potrebno prihvatiti sa oprezom i bez prenaglašenog optimizma.
<strong>ŠTA UZROKUJE MULTIPLA SKLEROZU</strong>

Pravi uzrok MS do danas nije poznat, ali se smatra da nije prouzrokovana jednim uzročnikom. Danas je najprihvaćenija teorija da je MS uzrokovana kombinacijom delovanja nekoliko različitih faktora kao što su genetska predispozicija, okolina i izloženost virusu tokom detinjstva. Iako MS nije nasledna postoje određena nasledna sklonost ka razvijanju bolesti. Kao što je već spomenuto MS je češća pojava kod nekih naroda. MS nije zarazna bolest u smislu da je bolesnik može preneti na nekog iz svoje okoline.
<strong>KOJI SU SIMPTOMI BOLESTI</strong>

Simptomi MS su različiti i nepredvidivi, povremeno se pojavljuju i sa progesijom bolesti mogu se menjati u jačini i trajanju. Nemaju svi bolesnici iste simptome, oni se razlikuju od osobe do osobe.
-     iscrpljenost kada čak i govor predstavlja problem
- slabost pri hodu, mogućnost pravljenja samo par koraka
- često je nemoguće da prođe dan bez kraćeg spavanja i ranog odlaska na spavanje
- ispadanje predmeta iz ruku bez razloga
- unutrašnji tremor, kao da neka vibratorna mašina upravlja telom
- osećaj električnog strujanja duž kičme
- saplitanje i padanja bez razloga
- zanošenje kod hodanja i odavanje utiska teškog pijanstva
- nerazumljiv govor
- vrtoglavica
- duple slike, gubljenje ravnoteže
- koža koja je toliko osetljiva da i sam dodoir boli
- privremeno gubljenje čula vida ili sluha
- spazmi u licu, ramenima, nogama
- mlitavost
- poremećaji kontrole sfinktera


<strong>KAKO SE DOLAZI DO DIJAGNOZE MS</strong>

Nije lako postaviti dijagnozu MS. Ne postoji određeni test kojim bi se sigurno mogla postaviti dijagnoza, kao što ne postoji simptom koji je specifičan za tu bolest. Dijagnoza MS mora započeti detaljnim uzimanjem istorije bolesti, sprovođenje kompletnog fizikalnog pregleda, ne samo neurološkog. Treba uraditi i određene laboratorijske testove  da bi se isključili drugi mogući uzroci simptoma. MS se ne može dijagnostifikovati na osnovu pojave samo jednog simptoma ili na temelju pojave samo jednog neurološkog ispada. Grupisanje simptoma i tok bolesti sui oni koji dovode do definitivne dijagnoze.
Kliničke pretrage koje se moraju uraditi pre definitvivne dijagnoze su analiza cerebrospinalnog likvora, evocirani moždani potencijali, kompjuterska tomomografija mozga (CT), magnetna rezonanca mozga i kičmene moždine (MRI).